Membros da Academia Pleno De honra De número Correspondentes

Manuel Leiras Pulpeiro
Mondoñedo, Lugo, 25/10/1854


04/09/1905


Académico fundador


Xosé Luís Méndez Ferrín (30/09/2000 - 13/03/2013)
Antonio Fraguas Fraguas (08/05/1956 - 06/11/1999)
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (25/07/1934 - 07/01/1950)
Jaime Ozores de Prado (15/09/1905 - 02/05/1922)
Manuel Leiras Pulpeiro (04/09/1905 - 15/09/1905)


Nado en Mondoñedo o 25 de outubro de 1854 e finado na mesma vila o 9 de novembro de 1912, Leiras Pulpeiro cultivou fundamentalmente unha poesía de denuncia social e constitúe unha das principais figuras do noso Rexurdimento.

Iniciou os seus estudos de Latín e Humanidades no Seminario mindoniense, obtendo o título de bacharel en Artes no Instituto de Tapia de Casariego, na Asturias occidental. En 1870 desprazouse a Compostela para cursar a carreira de Medicina, seguindo os pasos de seu pai, que remataría en Madrid, en 1877. Un ano máis tarde, regresou a Mondoñedo xa como médico en exercicio. Porén, Leiras Pulpeiro non semellaba encaixar nunha sociedade mindoniense hermética e fortemente influenciada pola igrexa. A coherencia dos seus ideais galeguistas e anticlericais valeulle o apelativo de "médico dos pobres" e mesmo a casar polo civil no ano 1888, o cal foi motivo dun escándalo público con grande repercusión nos xornais locais.
Os seus primeiros poemas apareceron no semanario O Tío Marcos da Portela en 1884, sen que iso lle impedise a implicación na causa política, facendo parte activa do Partido Republicano Federal e participando, en 1887, na Xuntanza Federalista de Lugo que aprobou o "Proyecto de Constitución para el futuro Estado gallego". Os seus poemas, de poderosa sona xa naquel momento, levárono a ser nomeado, en 1905, membro da Real Academia Galega. No entanto, a súa modestia fixo que renunciase, considerando que non reunía as condicións necesarias. Con todo, anos despois deixou como legado á institución unha importante colección de material sobre léxico, ou tamén cantigas e refráns compilados ao longo da súa vida na comarca mindoniense.

Na última volta da súa vida, Leiras Pulpeiro resultou premiado nos Xogos Florais de Vigo e publicou, en 1911, Cantares gallegos, o único volume do autor editado en vida. Esta obra componse de poemas inspirados na tradición popular pola súa riqueza lingüística, predominio da temática amorosa ou social e mantementodun esquema métrico fixo. Xa no ano 1930 publicáronse as súas Obras Completas. Tomo I. Poesías, e, máis adiante, a partir de serlle dedicado o Día das Letras Galegas, publicáronse numerosas reedicións e compilacións.

Publicacións exentas en vida do autor
Apuntes para la geografía médica del distrito municipal de Mondoñedo. Mondoñedo: Tip. de H. Mancebo, 1910. Con Pastor Taladrid Pedreira.
Cantares gallegos. Mondoñedo: Tip. de H. Mancebo, 1911.

Edicións e compilacións
Obras completas. Tomo I. Poesías. A Coruña: Nós, 1930. Prólogo de Otero Pedrayo.
Obra completa. Vigo: Galaxia, 1970. Prologada, ordenada e anotada por X. L. Franco Grande.
Alonso Montero, Xesús (ed.) Obras completas. Santiago: Sálvora, 1983.
Departamento de Filoloxía Galega (ed.) Escolma de Leiras Pulpeiro. Santiago de Compostela: Universidade, 1983.
Poesía galega completa. Barcelona: Sotelo Blanco, 1984. Estudo preliminar por Ramón Reimunde Noreña; prólogo por Ricardo Carballo Calero.
Reimunde Noreña, Ramón (ed.) Costumes antigos en Galiza. Mondoñedo: Reimunde SAT, 1998.
Reimunde, Ramón. Ben pode Mondoñedo desde agora: a esencia popular na obra e na língua de Manuel Leiras Pulpeiro. A Coruña: Fundación Caixa Galicia, 1998.
Uz, Carmen. Leiras Pulpeiro. Lugo: El Progreso de Lugo, 2003.
Ponte Far, José Antonio (coord.) Manuel Leiras Pulpeiro (1854-1912). A Coruña: La Voz de Galicia, 2010.  



Dicionario

Novas da Academia

Subscríbete

Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego

Descargar

Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega

Consultar

Hemeroteca Virtual Galicia nas páxinas dos seus xornais.

IR

Cuberta do Boletín 376

Boletín da Real Academia Galega
nº 376

Descargar

Cadernos de Lingua
nº 35

Descargar