Os anos escuros

O estoupido da guerra civil en 1936 agravou a crise que a Academia viña arrastrando. O réxime franquista só toleraba unha continuidade testemuñal da Academia, baixo a batuta de Manuel Casás, quen ingresara como membro numerario en 1936 e viña exercendo accidentalmente a presidencia desde ese ano. En 1939 ingresaron seis académicos de filiación franquista (entre os cales, o poeta Antonio Noriega Varela), que foran elixidos antes da guerra. En 1941 autorízase o ingreso colectivo de dezanove novos académicos de número, cunha forte presenza clerical. Nese grupo salientan eruditos como Xosé Filgueira Valverde, Fermín Bouza-Brey, Florentino López Cuevillas ou Xesús Carro, e o poeta Gonzalo López Abente.

Paseniñamente, as letras e os estudos galeguistas comezan a gañar presenza na RAG cos ingresos de Aquilino Iglesia Alvariño (1949). Un paso adiante moi importante dáse en 1951, co ingreso dos galeguistas Manuel Gómez Román, Xesús Ferro Couselo, Xoaquín Lorenzo Fernández, Antón Iglesias Vilarelle e Ramón Vilar Ponte (1951). A estes séguenos ao longo da década Sebastián Martínez Risco (1953), Antonio Fraguas (1956), Ricardo Carballo Calero (1958) e Domingo García-Sabell (1959). Otero Pedrayo, promotor de boa parte deses ingresos (como o sería máis tarde dos de Álvaro Cunqueiro e Francisco Fernández del Riego), xogou un papel fundamental na recuperación da RAG para o galeguismo naqueles tempos escuros.

É significativo o incidente acontecido cando o ingreso de Gómez Román, pois o uso do galego no acto foi expresamente prohibido polas autoridades franquistas. Tanto o novo académico coma Otero Pedrayo, que lle deu a resposta, tiveron que dar en castelán os seus discursos, que tiñan redactados en galego.

Con todo, Manuel Casás conseguiu proxectar as actividades da Academia cara aos grupos intelectuais portugueses máis afíns á galeguidade. Asemade, acrecentou de xeito importante, en colaboración con Juan Naya Pérez, os fondos da biblioteca corporativa.

Liña do tempo

1939

• Ingreso colectivo de seis académicos, entre eles, Antonio Noriega Varela.

1941

• Ingreso colectivo de dezanove académicos, entre eles, Fermín Bouza Brey e Xosé Filgueira Valverde.

1942

• Reaparece o Boletín da Real Academia Galega, suspendido desde 1936.

1945

• Elección de Francisca Herrera Garrido, a primeira académica numeraria. Ingreso de Leandro Carré Alvarellos.

1949

• Ingreso de Aquilino Iglesia Alvariño.

1951

• Ingresos de Manuel Gómez Román, Xesús Ferro Couselo, Ramón Vilar Ponte e Xoaquín Lorenzo Fernández.

1953

• Ingreso de Sebastián Martínez Risco.

1956

• Ingreso de Antonio Fraguas.

1958

• A RAG diríxese á Real Academia Española para que corrixa a voz gallego no seu Diccionario, eliminando os contidos aldraxantes. O galego, definido como “dialecto”, pasa a ser “lingua dos galegos”.
• Ingreso de Ricardo Carballo Calero.

1959

• Ingreso de Domingo García-Sabell.

Bibliografía