Arquivo

Os exiliados no arquivo da Real Academia Galega

No arquivo da Real Academia Galega conservamos os papeis de dous intelectuais galegos que sufriron a condena do exilio, Ramón Suárez Picallo e César Alvájar. Obrigados a escapar da represión da ditadura franquista, os dous finaron sen lograr regresar ao seu país.

Ramón Suárez Picallo (Sada, 1894 - Buenos Aires, 1964), deputado polo Partido Galeguista, en 1939 exiliouse en Sudamérica. Pasou pola Republica Dominicana, Chile , Montevideo e Buenos Aires, vivindo sempre do xornalismo. Foi un dos fundadores do Consello de Galiza, creado para funcionar como un goberno galego no exilio.

Ramón Suárez Picallo rodeado dos alumnos do curso de xornalismo que impartíu na Aula de Cultura do Centro Lucense de Buenos Aires. 1961.

De Picallo conservamos un pequeno fondo documental formado por papeis reunidos por Abelardo Lago, compañeiro del no xornal Lugo de Buenos Aires. Lago doou, anos despois da morte do de Sada a documentación á Real Academia.

O fondo está formado por documentación persoal, cartas, fotografías, recortes de prensa e varios manuscritos de Suárez Picallo. Todo o material pertence aos últimos anos da súa vida, que pasou na Arxentina. Alí regresou en 1956, despois de marchar do país por culpa do goberno peronista. (estaba na lista da temible Sección Especial da Policía Federal pola súa militancia sindical e federalista, co cal tiña medo das represalias).

César Alvájar (A Coruña, 1892 - París, 1965) foi tamén xornalista e político. Militou en varios partidos republicanos e durante a Segunda República e a Guerra Civil ocupou diversos cargos na administración pública. Tras a derrota republicana de 1939 exiliouse en París onde faleceu en 1965. Ao igual que Picallo foi tamén membro do Consello de Galiza.

César Alvajar sentado á mesa (no centro da fotografía e con gafas) nun banquete en París, conmemorativo da proclamación da República. Á súa dereita José Maldonado González. 1964.

En 1981, a súa filla, Ana María Alvajar, doou á Real Academia Galega unha reprodución de cartas, manuscritos, recortes de prensa e documentación persoal que pertenceron ao seu pai. Todo este material está datado entre os ano 1916 e 1965.

Carta de César Alvajar a Domingo Quiroga e a súa muller. 1964, setembro, 12. París.

A este fondo documental hai que engadir a doazón de cartas que Alvájar enviou desde o exilio a tres amigos da Coruña, Domingo Quiroga Ríos, Arturo Taracido e Luís Molist. Estas cartas chegaron á Academia da man dos tres correspondentes que as foron doando ao longo da década de 1970.

Domingo Quiroga Ríos (A Coruña, 1900 – 1992), despois do golpe de Estado de 1936, foi encarcerado polos militares insurrectos. Ao rematar a guerra foi inhabilitado como administrativo da Mariña Civil e marchou ao exilio. Traballando para a FAO implicouse no desenvolvemento de políticas pesqueiras respectuosas cos recursos naturais. Logrou regresar a Galicia onde foi un dos fundadores da asociación ecoloxista ADEGA.

Arturo Taracido Veira (A Coruña, 1887 – 1982) foi tenente de alcalde do concello da Coruña e deputado provincial durante o período republicano. O réxime franquista o encarcerou ata que en 1946 puido regresar á súa cidade natal onde foi xerente da compañía Laboratorios Orzán.

Luís Molist Torrell foi o fundador da Librería Molist da Coruña nos ano de 1940. A librería sobreviviu ata non fai moitos anos, levada adiante polos seus descendentes.

En total conservamos case un centenar de cartas datadas entre as décadas de 1940 e 1960. Nelas César Alvájar se reencontra con estes tres vellos amigos desde a distancia do seu exilio parisino.

Todos estes fondos documentais son non só o testemuño das vivencias dos seus produtores, mais tamén dun retorno á terra que so puideron facer en papel.