Arquivo

A illa de Toralla e a salga

De todos é ben sabido cun dos avances industriais nas costas galegas foi grazas á chegada dos empresarios cataláns e o xurdimento das industrias conserveiras. Un negocio que eles impulsaron, xunto coas novas técnicas da pesca a finais do século XVIII, e que segue sendo lucrativo aínda a día de hoxe.

O que non é tan coñecido é que eles non foron os primeiros. Xa moito antes, durante os séculos III e IV, os romanos fundaron “villae” relacionadas coa salga entre outros mesteres. Un dous casos máis conspicuos que temos disto, sustentado polos restos arqueolóxicos e as fontes documentais, é na Illa de Toralla , na ría de Vigo, alí grazas ao substrato podemos seguir a evolución e a ocupación que tivo este pequeno recuncho das nosas costas.

Illa de Toralla

O rexistro factual danos o punto de partida: comezou dando cobizo a un castro prerromano, datado na idade de ferro, que contén evidencias de comercio con outros pobos do mediterráneo para logo no século I, xa despois da conquista da Gallaecia por parte de Roma, acoller unha necrópole dos mesmos habitantes da illa.

Durante os séculos III e IV d.c instaurouse unha “villa”. Estas “villae” tiñan como principal característica ser un conxunto de construción axeitadas para a vivenda e a labores agropecuarias. Nuns termos de 30 persoas, podían variar no xeito de tamaño e de recursos. No caso de Toralla era unha das máis modestas destas construcións típicas de Roma para o mundo rural que desenvolverá tarefas de salgado e peixería, entre outras.

Coa desintegración do imperio e a aparición das sucesivas invasión dos pobos normandos a illa ve interrompida a súa actividade económica.

Os seguintes datos que temos son os da titularidade da mesma por parte do mosteiro de Celanova, pertencente ao Bispado de Tui, que a sustentou ata o ano 1836, data na que a desamortización de Mendizabal permite que a illa fora mercada por Francisco Javier Martínez Enríquez, Marqués de Valladares. Á morte do Marqués foi alugada, en 1882, pola súa sobriña Dolores Elduayen Martínez a Enrique Lameiro industrial relacionado coa salgadura, que anos máis tarde a mercaría.

Lameiro monta unha fábrica de salgado de peixes (sendo a primeira construción moderna na illa, dende os romanos).

Curiosamente xusto en fronte da praia de Canido, atopábase a fábrica de “Cordelería Ibérica de Toralla” tamén promovida por cataláns e na que participaba como inversor Eugenio Montero Ríos, académico correspondente da Real Academia Galega.

Así pois, tiveron que pasar XV séculos para que a illa retomara unha das súas actividades económicas orixinais. Actividade que non durou moito pois remata no ano 1910 coa venda da illa por parte de Lameiro ao indiano Martín Echegaray, o cal establece unha residencia estival no lugar da fábrica, rematando definitivamente coa actividade industrial na mesma.

Illa de Toralla