John Rutherford sobre Díaz Castro

John Rutherford (St Albans, Reino Unido, 1941) é profesor emérito do Queen's College da Universidade de Oxford, catedrático de honra da Universidade de Bangor, doctor honoris causa das universidades da Coruña e de Oviedo, e membro de honra da Real Academia Galega. Na actualidade está traducindo Nimbos ao inglés.
John Rutherford
John Rutherford.


Que características definen, ao seu parecer, a poesía de Díaz Castro?
Creo que a característica máis importante da poesía de Xosé María Díaz Castro é a maneira en que logra converter a linguaxe cotiá dun pobo rural en linguaxe poética dunha intensidade notable e poucas veces acadada por outros autores. Faino mediante varios sabios recursos. Emprega un léxico rico e extenso no cal realiza unha selección meticulosa da palabra máis axeitada para cada contexto. Evita o cliché e toda redundancia innecesaria. Fai uso sobre todo dos elementos máis básicos, esenciais e imprescindíbeis da linguaxe, os sustantivos e os verbos, cun emprego moi restrinxido de elementos accesorios como adxectivos e adverbios, que aparecen nos seus poemas só en casos de verdadeira necesidade. Nos vintecatro versos octosílabos de "Remuíño", por exemplo, non hai ningún adverbio, e hai tan só dous adxectivos, exactos e expresivos: "dentes fríos de abril" e "fume revolto". Con este minimalismo lingüístico Díaz Castro amosa e aproveita o poder que leva dentro de sí a fala tradicional do pobo, tantas veces desprezada e rexeitada por outros poetas, e en xeral por persoas que a consideran inculta. Leva isto a cabo, ademáis, sen necesidade ningunha de adornos nin de reforzos enfáticos, facendo que as verbas aparentemente máis sinxelas expresen ideas suxerentes e complexas. Ten unha marcada preferencia polo símbolo, a metáfora, o símil e o paradoxo para conseguir tal finalidade. O ritmo, marcado pero discreto (ou sexa, non demasiado marcado), tamén ten un papel importante nesta dignificación da lingua popular. Nunha cultura na que a verbosidade é un defecto frecuente, esta lección de rigurosa disciplina lingüística é unha aportación de suma importancia.

Penso que a súa extensa práctica da tradución sería decisiva para levar a Díaz Castro cara a esta relación especial coa linguaxe. É un aspecto da obra de Díaz Castro que se debería estudar a fondo. Porque o tradutor, sobre todo o tradutor de grandes obras literarias, se traballa debidamente, non só aprende moito da práctica lingüística de cada autor a quen traduce, senón que se ve obrigado a usar a lingua cun coidado e cunha precisión especiais. Aprende a agarimar as verbas (aínda que ás veces chegue a odialas tamén). O autor dun texto orixinal pode limitarse a expresar aqueles temas e conceptos cos que se sinte cómodo. Se non atopa as palabras xustas para dicir certa cousa, ninguén lle impide optar pola solución máis evidente e fácil de tal problema, dicir algo diferente. Pero o tradutor concienciudo non pode permitirse o luxo de tal preguiza: guste ou non guste ten que atopar as palabras exactas para reproducir aquel texto dado e inalterábel. O traballar con esta limitación constante ensina ao tradutor a utilizar a lingua co sumo coidado e precisión que se manifesta na poesía de Xosé María Díaz Castro. A tradución literaria é a forma máis pura da escritura: o contido foi ideado por outra persoa, e o tradutor ten que centrarse na gran tarefa de buscar a perfección lingüística. Tal perfección é, dende logo, inalcanzábel, pero é bo buscala.

Que pegada deixou a súa obra na literatura galega posterior?
Considero que estas son as características máis importantes da poesía de Xosé María Díaz Castro. A pegada que deixou na literatura galega posterior é precisamente esta lección súa do bo escribir a base da lingua do pobo. Tamén explica a clara vixencia que ten a súa obra actualmente, e que terá sempre.

Dicionario

Novas da Academia

Subscríbete

Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego

Descargar

Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega

Consultar

Hemeroteca Virtual Galicia nas páxinas dos seus xornais.

IR

Cuberta do Boletín 376

Boletín da Real Academia Galega
nº 376

Descargar

Cadernos de Lingua
nº 35

Descargar