A inventora do precursor do libro electrónico

O 28 de marzo de 2016 Ángela Ruiz volveu ser noticia, por primeira vez para millóns de persoas, no 121º aniversario do seu nacemento. A mestra e inventora establecida en Ferrol, creadora de diversos libros mecánicos considerados precursores dos actuais libros electrónicos, protagonizou o doodle do día, a adaptación do seu logo co que Google lembra certas efemérides. A Real Academia Galega custodia no seu Arquivo, a través dunha doazón da familia, reproducións dixitais de fotografías e documentos de distintos momentos da súa traxectoria. Dona Angelita colleitou distintos premios internacionais, pero atrancos económicos impediron que vise feito realidade o soño de levar os libros mecánicos ás aulas.

Ángela Ruiz explicando o funcionamento do libro mecánico nun certame de inventos celebrado en Madrid no ano 1970. Copia fotográfica, procedente da doazón, conservada no Arquivo da Academia.


O 7 de decembro de 1949, Ángela Ruiz (1895-1975) rexistraba a patente dun procedemento "mecánico, eléctrico e a presión de aire para a lectura de libros", lembra a entrada dedicada a ela no Álbum da Ciencia. A creadora explicaba, nunha entrevista en Radio Nacional, o funcionamento e as posibilidades pedagóxicas, entre elas a de facilitar "o traballo autodidáctico a profesores e alumnos". "Por medio dunha combinación de rodetes e pulsadores que fan aparecer as letras, números ou signos que interesan, a ensinanza é deportiva, desenvolve o amor ao estudo coa súa forma amena, intuitiva, práctica e atraente, para que o neno forme as súas leccións, que viva esa alegría da ciencia e que vexa que o estudo é o instrumento máis poderoso da súa vida e a grandeza da súa alma, espertando interese por investigar e relacionar as ideas, que é a base de toda sólida cultura ", declaraba.

Prototipo da Enciclopedia Mecánica de Ángela
Ruiz. Copia dixital fotográfica conservada no
Arquivo da Academia.

O libro mecánico máis sofisticado que concibiu foi a Enciclopedia Mecánica, cuxo prototipo, que se pode verse na sede coruñesa do Museo Nacional de Ciencia e Tecnoloxía (Muncyt), foi fabricado en 1949 no Parque de Artillería de Ferrol. Estes aparatos permitirían ampliar o tamaño da letra e das ilustracións, poderían ser "luminosos e iluminados" e, aínda que o exemplar de proba era pesado, feitos en plástico e nailon apenas chegarían a uns 150 gramos. Mediante carretes intercambiables, o alumnado podería dispoñer de todo o material de estudo necesario nun único aparato.

Os inventos de dona Angelita foron recoñecidos con numerosos premios en certames celebrados en distintas cidades españolas, París e Xenebra, e tamén formaron parte da delegación española que recibiu o primeiro premio na Exposición Internacional de Inventores de Bruxelas no ano 1957. O Ministerio de Educación chegou a aprobar o uso no ensino da Enciclopedia Mecánica e o enxeño estivo a piques de ser comercializado, pero o proxecto non chegou a saír adiante por cuestións económicas.

Ángela Ruiz compaxinou o seu perfil de inventora co de docente comprometida. Ademais de ser mestra nunha escola, ensinou na Escola Obreira de Ferrol e na súa academia de adultos, Elmaca, nome creado coas primeiras letras dos nomes das súas fillas tamén empregado para editorial que creou para distribuír as distintas obras didácticas que escribiu.

Dicionario

Novas da Academia

Subscríbete

Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego

Descargar

Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega

Consultar

Hemeroteca Virtual Galicia nas páxinas dos seus xornais.

IR

Cuberta do Boletín 378

Boletín da Real Academia Galega
nº 378

Consultar

Cadernos de Lingua
nº 36

Consultar