Unhas xornadas no Bierzo recordarán o legado de Fernández Morales no seu bicentenario

A Real Academia Galega, o Instituto de Estudios Bercianos (IEB) e a Comisión Cultural Martín Sarmiento organizan o Simposio do Bicentenario / XI Xornadas de Autor IEB. Antonio Fernández Morales: o cantor do Bierzo, que se desenvolverá os vindeiros 15, 16 e 17 de setembro en Ponferrada, Vilafranca do Bierzo e Cacabelos. O encontro servirá para difundir a importancia deste autor, figura do Rexurdimento inxustamente esquecida, mais tamén para estreitar os lazos culturais e lingüísticos entre Galicia e o Bierzo e reivindicar "a existencia e a recuperación da lingua galega en territorios irmáns" e en todo tipo de ámbitos, non só o educativo, salientou o presidente da Real Academia Galega na presentación en rolda de prensa do programa. Con este obxectivo, Víctor F. Freixanes anunciou a convocatoria dunha xuntanza, promovida pola RAG, na que se traballará da man das entidades implicadas no simposio, e outras que se poidan incorporar, "no seguimento deses novos espazos para o galego no Bierzo".
Pola esquerda, o secretario da RAG, Henrique Monteagudo; o académico correspondente e organizador do programa, Héctor M. Silveiro; o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García; o presidente da Academia, Víctor F. Freixanes; o presidente do Consello Comarcal do Bierzo, Gerardo Álvarez Courel; o alcalde de Vilafranca do Bierzo, José Manuel Pereira Vega;a subdirectora xeral de Política Lingüística, Lurdes Batán; e Iván Alonso Rodríguez, vicepresidente do Consello Comarcal do Bierzo; e Ana Carballo, viceterouseira do Instituto de Estudios Bercianos e responsable da sección de lingua e literatura. Autor: RAG


Víctor F. Freixanes compareceu hoxe ante os medios na sede da RAG acompañado por Héctor M. Silveiro, académico correspondente e coordinador do simposio; Ana Carballo, membro da xunta directiva do Instituto de Estudios Bercianos e responsable da súa sección de lingua e literatura; Gerardo Álvarez Courel, presidente do Consello Comarcal do Bierzo; José Manuel Pereira Vega, alcalde de Vilafranca do Bierzo; e o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, institución colaboradora das xornadas.

Os intervenientes coincidiron con Víctor F. Freixanes neste dobre obxectivo do programa. "Desde o Consello Comarcal do Bierzo apostamos pola implantación e a continuidade da lingua galega na nosa terra. Debe ser algo en que poñamos todos os nosos recursos e as nosas aspiracións. Polo tanto, non podiamos faltar a esta cita. Estas xornadas teñen que ser un baluarte para a defensa da lingua galega na comarca do Bierzo", expresou Gerardo Álvarez Courel. "Desde o Concello de Vilafranca do Bierzo tratamos de fomentar a cultura desde todos os aspectos, e un deles é a fala desta zona", engadiu o rexedor José Manuel Pereira Vega. "Feitos como a celebración do bicentenario de Fernández Morales son unha boa oportunidade para gañar espazo e dignificación para a lingua na sociedade berciana", engadiu Valentín García, quen apuntou que este ano un novo centro se incorpora ao programa a través do cal un milleiro de alumnas e alumnos estudan galego en Castela e León.

Cartas inéditas escritas en galego xa en 1847
Nado en Astorga o 17 de setembro de 1817 e criado no concello berciano de Cacabelos, onde aprendeu galego sendo neno e finou o 15 de agosto de 1896, Antonio Fernández Morales foi militar ilustrado e progresista. O escritor é autor de Ensaios poéticos en dialecto berciano, volume integramente en galego, agás un longo poema bilingüe. A obra, un excelente retrato do galego berciano da época, viu a luz en 1861, só uns anos despois d'A Gaita Gallega de Pintos (1953), o primeiro libro en galego do Rexurdimento, pero antes do Álbum de la Caridad (1862) e dos Cantares Gallegos de Rosalía de Castro (1863).

Malia a importancia dos Ensaios, a escasa difusión que sufriu impediu que sexa considerado parte destacada dos alicerces do sistema literario galego. "A filosofía do simposio é precisamente integrar plenamente o discurso poético de Morales a día de hoxe no conxunto de Galicia e da sociedade berciana", explicou o académico correspondente Héctor M. Silveiro. Entre as novidades que se difundirán no encontro, rescataranse do esquecemento unha serie de cartas autógrafas que sitúan a Fernández Morales escribindo en galego xa no ano 1847 a invitación do filólogo catalán Mariano Cubí, avanzou o organizador das xornadas. Estas cartas ata o momento sen publicar son tamén un dos esteos da exposición Antonio Fernández Morales e o galego no Bierzo, organizada pola Comisión Cultural Martín Sarmiento, que se inaugurará o segundo día do simposio, o sábado 16, ás 13 horas no Claustro de San Nicolás de Vilafranca do Bierzo.

Apertura en Ponferrada cunha exposición e música
As xornadas abriranse o venres 15 de setembro na Casa da Cultura de Ponferrada ás 19 horas coa inauguración doutra exposición sobre o autor. É unha das contribucións do Instituto de Estudios Bercianos para "rescatar este personaxe e a súa obra, que ten non só un gran valor lingüístico, senón tamén etnográfico, porque reflicte os costumes e tradicións da súa época no Bierzo", salientou Ana Carballo. A mostra será itinerante e o IEB espera poder levala, entre outras localidades, a Astorga.

Deseguido, José Antonio Balboa de Paz ofrecerá a conferencia inaugural, cunha nova aproximación á vida do autor. O profesor, que escribiu hai xa trinta anos unha primeira biografía de Fernández Morales, afondará na infancia, na mocidade e no ambiente familiar que o rodeou deténdose nas ideas liberais de Fernández Morales, "porque ese liberalismo explica á súa vez o seu interese pola lingua galega e a cultura popular, que son os dous elementos máis destacados da súa obra literaria", sostén o profesor.

A primeira das tres xornadas concluirá cunha actuación musical a cargo de Carmen Penim, autora de varias cancións con poemas de Antonio Fernández Morales, e Maurizio Polsinelli. Ambos os músicos tamén participarán no programa do sábado 16 de setembro, que se desenvolverá no Teatro Gil y Carrasco de Vilafranca do Bierzo, cunha comunicación sobre rítmica e musicalidade nos poemas de Antonio Fernández Morales. Neste mesmo escenario de Vilafranca estrearán a peza serial dodecafónica, baseada no poema "Villafranca i a vendima" do autor berciano, que acaba de rematar Maurizio Polsinelli.

Estrea musical
A xornada do sábado 16 de setembro arrincará cunha sesión, presidida polo presidente da RAG, Víctor F. Freixanes, na que se profundará nos Ensaios poéticos en dialecto berciano desde a perspectiva lingüística, literaria e das tradicións. A académica Rosario Álvarez encargarase de analizar os trazos da lingua empregada polo autor e do contexto en que o fixo; o profesor da Universidade de Vigo Anxo Angueira ofrecerá o relatorio titulado "Morales no Rexurdimento", e o académico correspondente Héctor M. Silveiro analizará a tradición, a terra e a identidade na obra de Fernández Morales nunha intervención que emprega, entre outras fontes, a devandita correspondencia inédita do autor.

Tras a inauguración da exposición Antonio Fernández Morales e o galego no Bierzo ás 13 horas, xa pola tarde, Andrea Castelo Veiga ofrecerá unha achega ao léxico do escritor e o académico correspondente Xosé Henrique Costas participará coa comunicación O redescubrimento de Fernández Morales, antes de que a xornada conclúa coa devandita comunicación de Carmen Penim e Maurizio Polsinelli e a estrea da peza de Maurizio Polsinelli baseada nun dos poemas do homenaxeado.

Recital poético e ofrenda floral en Cacabelos no día do seu bicentenario
A derradeira xornada, o domingo 17, contará cunha nova comunicación baseada noutras cartas inéditas de Fernández Morales a cargo de Javier Fernández-Llamazares, que mergullará o público nas misivas enviadas polo escritor e militar ao banqueiro e deputado Felipe Fernández-Llamazares. José Luis Puerto ofrecerá outra mirada sobre a súa poesía e Héctor Luis Suárez, unha intervención sobre os instrumentos musicais nos seus versos.

A xornada rematará cun recital poético de Anxo Angueira e cunha ofrenda floral no cemiterio da Hedrada de Cacabelos ante a tumba de Antonio Fernández Morales coa intervención musical da Escola de Gaitas de Vilafranca do Bierzo.
 

Dicionario
Axenda de actos Ver todos
Sábado 23 de setembro de 2017 / 12:00 h
Ingreso de Chus Pato como académica numeraria da RAG - Ourense
Sábado 30 de setembro de 2017 / 9:30 h
II Xornada de onomástica galega: Os nomes e apelidos - Museo de Pontevedra

Novas da Academia

Subscríbete

Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego

Descargar

Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega

Consultar

Hemeroteca Virtual Galicia nas páxinas dos seus xornais.

IR

Cuberta do Boletín 376

Boletín da Real Academia Galega
nº 376

Descargar

Cadernos de Lingua
nº 35

Descargar