Destaques Comentados Palabra Monografía Documento Prensa Peza  

A Fuliada

Detalle da portada do xornal A Fuliada
Cabeceira do segundo número d'A Fuliada (9 de febreiro de 1888)


A pegada que O Tio Marcos d'A Portela deixou na historia da prensa en galego pode verse claramente nos numerosos periódicos monolingües que agromaron no país seguindo o ronsel deixado pola publicación de Valentín Lamas Carvajal: O Galiciano, en Pontevedra (1884); Galicia, en Ferrol (1885); O Antroido, en Betanzos (1886); A Fuliada, na Coruña (1888); A Monteira, en Lugo (1889); As Burgas, en Ourense (1894), etc. Mais o certo é que ningunha destas cabeceiras logrou ter tanto éxito nin unha vida tan longa como os parrafeos do vello petrucio da Portela.

Coa aparición d'A Fuliada na Coruña a comezos do ano 1888, a prensa en galego volvía ter presenza na mesma cidade que case trinta anos antes acollera o nacemento d' O Vello do Pico-Sagro. Pero a historia d'A Fuliada (dispoñible nesta ligazón da hemeroteca virtual da Academiaempezara algún tempo atrás en Betanzos. Alí publicárase, desde outubro de 1886 deica febreiro de 1887, outra publicación monolingüe, O Antroido, de carácter satírico e popular, dirixida polo tipógrafo Ángel Vázquez Taboada. En marzo dese ano, e a xeito de continuación d'O Antroido, apareceu en Betanzos A Fuliada, que probablemente tamén estivo dirixida por Vázquez Taboada e que durou ata o mes de xullo. A aparición na Coruña algúns meses despois dunha nova revista con idéntico título pode explicarse seguramente polo feito de tanto Ángel Vázquez Taboada como A. Amenedo Ponte, o editor da revista betanceira, se instalaren na cidade herculina por motivos laborais.

A pesar desta historia anterior, A Fuliada da Coruña non naceu explicitamente como unha continuación da de Betanzos, pois dende o principio apareceu cunha numeración independente e anunciando na cabeceira que 1888 era o seu Ano I. O seu título completo foi: A Fuliada ou zanfona semanal d'alegrias ou de bágoas segun qu'o pobo gallego s'adivirte, canta ou laya, e saía os xoves de cada semana. Non coñecemos con certeza a data de aparición da revista por non se conservar o número inicial. Sabemos que o segundo número é do xoves 9 de febreiro e, tendo en conta a súa periodicidade semanal, talvez o número inaugural saíu o xoves 2 de febreiro. Outra cuestión confusa é a da data de desaparición. Aparentemente deixou de existir no mes de xullo de 1888, pois o último exemplar coñecido é do día 26 dese mes. En total publicáronse semanalmente uns vinte e cinco números entre febreiro e xullo de 1888, contando cada un deles con oito páxinas.

Parecida incerteza existe respecto dos responsables da revista. Xosé Ramón Barreiro Fernández é da opinión de que o seu director foi Carlos Pol Caamaño, unha figura ben coñecida nos círculos republicanos coruñeses. Pero entre os colaboradores encontramos tamén a Ángel Vázquez Taboada, quen fora o responsable d'A Fuliada betanceira. De calquera xeito, o certo é que a sinatura destes dous autores foi a que estivo máis presente nas páxinas do periódico e, sen dúbida, foron eles os que se fixeron cargo da súa publicación. Ademais de Pol Caamaño e de Vázquez Taboada, A Fuliada contou igualmente con colaboracións literarias de escritores ben coñecidos, como Manuel Curros Enríquez, Francisco de la Iglesia, Eladio Rodríguez, Benito Losada, Fernando García Acuña ou Roque Pesqueira Crespo.

A Fuliada adoptou en boa parte unha orientación literaria, publicándose nela unha cantidade considerable de poesías, de contos curtos e incluso de cántigas populares. Porén, tamén centrou a súa atención na crónica de actualidade e no comentario político. Así, na sección "Fungueirazos", dábase conta da vida coruñesa, nomeadamente de actos culturais, de sucesos e da política municipal. Por outra parte a sección "Lerias" consistía no habitual diálogo entre varios personaxes acerca de cuestións políticas e de asuntos actuais. Durante a súa curta vida A Fuliada tivo tempo para atacar as desigualdades sociais, denunciar a mala situación dos labregos, deplorar o fanatismo relixioso e criticar os galegos desleigados que desprezaban o idioma propio do país. Pero ao mesmo tempo fuxiu de ideoloxías revolucionarias como o anarquismo, proclamando, en troques, que as clases traballadores tiñan que mellorar a súa situación de xeito gradual mediante a instrución. Como ben dixo Barreiro Fernández, A Fuliada foi unha publicación crítica co sistema político da época, mais non agresiva cos poderes establecidos.

Axenda de actos Ver todos
Mércores 12 de decembro de 2018 / 16:00 h
Santiago: Lembrando a Samuel Eiján. A poesía relixiosa galega
Mércores 12 de decembro de 2018 / 18:00 h
Ponteceso - Fundación Eduardo Pondal: Charla da campaña 'Toponimízate'
Xoves 13 de decembro de 2018 / 19:30 h
Muros - Aula Cemit: Charla da campaña 'Toponimízate'
Venres 14 de decembro de 2018 / 12:00 h
Xinzo de Limia - IES Lagoa de Antela: Charla da campaña 'Toponimízate'
Mércores 19 de decembro de 2018 / 10:00 h
Ribadumia - CPI Julia Becerra Malvar: Charla de 'Toponimízate'

Novas da Academia

Subscríbete

Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego

Descargar

Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega

Consultar

Hemeroteca Virtual Galicia nas páxinas dos seus xornais.

IR

Cuberta do Boletín 378

Boletín da Real Academia Galega
nº 378

Consultar

Cadernos de Lingua
nº 36

Consultar