Xavier Carro Rosende

O reloxo de sir Francis Mackenzie

Xavier Carro Rosende

06/04/2016

O autor trae a esta sección este conto, escrito en 1971 e publicado na revista da Casa de Galicia en Nova York, en homenaxe a David Mackenzie, falecido o pasado 26 de febreiro.

A Salvador García-Bodaño

Estaba eu a ler unha reportaxe verbo dos tesouros dos piratas, cando me sorprendeu atopar unha foto dun reloxo rescatado das augas do Caribe, igual ca un que había na miña casa e que, por mor de circunstancias en tempos difíciles para todos, meu avó tivo que sacalo clandestinamente por medio dunha persoa achegada á familia e poxalo nunha acreditada casa na City londiniense. Cartos aqueles que deron para ir comendo nos anos da posguerra.

Facendo memoria, lembro que xa de neno chamábame a atención e que tamén levei algún croque por querer andar esgarabellándolle na maquinaria. Era un reloxo cunha leontina moi aparente de pesados elos; de ouro e cunha dobre tapadeira na que se debuxaban uns finos rameados. A esfera era unha filigrana de artesanía que levaba tres circos arrodeándoa onde van os segundos, as horas e os minutos. Na louza da esfera atopamos dúas palabras escritas con trazos negros e redondiños que din: "Gibbs London". No primeiro circo dourado marca a agulla dos segundos; no do medio, as horas en números romanos e no de fóra, os minutos con raias esmaltadas en azul. Na tapa de gardas, o gravado dun escudo e mais a inscrición do seu propietario: "of Percy Bysshe Shelley".

A historia deste reloxo oínlla contar ó meu avó moitas veces e sempre diante do mesmo auditorio de señoras que caía pola casa unha vez ao mes a merendar. Escoitaban pasmadas mentres sostiñan cos dedos da man dereita unha lambetada a medio camiño da bandexa á boca. Despois naufragaba toda a concorrencia no silencio para iren volver pouquiño a pouco á realidade e de novo enfiar outras historias de camiñantes e bandoleiros.

O reloxo pertenceu a sir Francis Mackenzie, que veu un día do ano 1869 de peregrino a Compostela ao tempo que levantaba crónica viaxeira das súas andanzas por terras tan románticas, tan areladas por el mesmo despois tantas lecturas. Entrou polo País Vasco pero tivo que modificar o seu itinerario porque os camiños daquelas terras estaban dominados por faccións carlistas que andaban fuxidías polos montes. E polos soutos leoneses, a piques de entrar en Galicia, a dilixencia foi asaltada roubándolle a súa escasa equipaxe, mesmo o despoxaron dunha capa, forrada de veludo verde, que levaba posta. Non sen certo temor pero si con certa habilidade, logrou agachar o reloxo, salvándoo do cacheo. Os bandoleiros con présa e co botín fuxiron nunha cabalgada sonora rompendo o silencio tupido e verde da fraga. Mazado e co medo metido no corpo, quedou na espesura do souto e o galope dos cabalos fundíase co eco das gargalladas dos ladróns. Desamparado e coa noitiña rolando maina polos curutos, sir Francis Mackenzie, contemplando o seu miserábel estado, dixo para os seus adentros: "How it could be that this Apostle would think to be buried in this country having the whole Great Britain for that purpose?".

O resto do camiño fíxoo na pobreza e axudárono na aldea onde contou o sucedido. Petando de porta en porta e axudando nos labores do agro, chegou a Santiago. Aquí a Basílica metropolitana outorgoulle os privilexios que se lles conceden ós peregrinos, albergándose no Hospital Real. Na cidade chegou a se esquecer dos contratempos vividos e pronto foi un visitante singular. Xentes ilustradas provérono do necesario e a eles pediulles papel para poñer por escrito as aventuras e penurias que pasou, pois daba cumprido un soño e podía contalo. De ollada viva e riso franco, abraiou os composteláns polos seus coñecementos históricos relativos ó país e o seu sentido do humor irónico e retranqueiro. Na cidade botou dous meses longos, estudando pergameos do arquivo catedralicio e tomando notas da vida eclesiástica no medievo, e nun caderniño levaba un diario das andanzas compostelás. Pronto foi invitado a comer nas casas dos próceres locais e a Sociedade de Amigos do País nomeouno socio de honor. Recibiu homenaxes e comelladas en Conxo e na Ponte Pedriña, antes de se marchar de volta á súa Escocia.

Amañou a viaxe de volta con moito tino e, con moita antelación, consultando rutas limpas de ladróns. Un maragato establecido no Toural ofreceulle que fixera coincidir a súa marcha en compaña dos seus paisanos coas recuas portadoras de mercadorías, pois sempre iría máis protexido e tería a oportunidade de coñecer unha etnia de misteriosa orixe. Un ilustre médico, xa a última hora, brindoulle a oportunidade de embarcar en Vilagarcía nun cargueiro que facía a travesía ó país británico. O galeno convenceuno de que non pasaría polas tribulacións e riscos dos camiños. E o que non lle podía asegurar era o estado do mar. Míster Mackenzie aceptou a vía marítima por ser directa e de menos días.

Antes de marchar da vila, quixo cambiar aquelas roupas usadas e vellas e unha mañá entrou no Bosque de Bolonia, que era a tenda de modas e tecidos máis elegante. Escolleu panos e vestiuse dos pés á cabeza. Ó chegar a hora de pagar, sacou do peto do seu chaleque o reloxo e mostrándollo ó dono, díxolle que era todo canto lle quedaba para cubrir os derradeiros gastos. Ó ver a cara de don Caetano, o gentleman contoulle que á parte de ser un recordo de familia tratábase dunha peza de gran valor xa que pertencera a un dos mellores poetas ingleses. Díxolle tamén como herdara aquel reloxo da súa nai, que fora o grande amor do poeta e chegara a ela grazas a un amigo do vate que sabía da secreta paixón de Elisabeth e Percy. O meu bisavó mirouno e remirouno sopesando na man o ouro do cronómetro, pois non había maneira por moita corda que se lle dese de botalo a andar. O reloxo parou xusto na hora que o poeta decidira saír deste terreal mundo e desde aquela ninguén foi capaz de poñelo a camiñar nin de facer xirar as agullas. Sir Mackenzie confesoulle que tamén corría a lenda de que volvería funcionar cando atopase un novo dono que fose feliz.

Desde aqueles anos, o reloxo sempre estivo parado.

Xavier Carro Rosende
Membro correspondente da Academia


Novas da Academia

Subscríbete

Cursos de Verán


Toda a información
nesta páxina

Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego

Descargar

Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega

Consultar

Hemeroteca Virtual Galicia nas páxinas dos seus xornais.

IR

Cuberta do Boletín 376

Boletín da Real Academia Galega
nº 376

Descargar

Cadernos de Lingua
nº 35

Descargar