Margarita Ledo Andión

Vestirse coa lingua

Margarita Ledo Andión

08/06/2015

Cultura galega, o marco no que vou incorporar estas reflexións, é a cultura como constitutiva do espazo público, dese lugar político onde nos representamos como suxeito colectivo e cidadán, alí onde a igualdade é un principio ontolóxico. Coma calquera construción social na historia, é un palimpsesto pois que está feita de síntomas (Prisciliano), de crebas, de negacións (a ‘doma e castración') e de renacenza (dos provincialistas á nación). Neste senso os elementos que a singularizan e a simbolizan son diferentes segundo os momentos. Hoxe a lingua é un deses elementos. E como sinal político, que vai máis aló do seu valor instrumental, o seu papel foise afirmando dende o dezanove até un arestora incerto que devén en síntoma de doenza da mesma sociedade á que representa.

A cultura propia (nacional) de Galicia é a cultura que, de mediar a lingua, se expresa en lingua galega e en facéndoo crea condicións para que exista como esfera pública e para que nela se produzan, é dicir, aparezan, se instalen ou devalen diferentes culturas grupais, como por exemplo a cultura cigana en Galicia -declaro que me emocionou escoitar, aló nos anos do chamado Bipartito, a versión flamenca do Himno Galego, máis aló das intencións que puideron levar á ex-Presidenta do Parlamento cara a tal acción-, ou a cultura de expresión árabe, ou a cultura indiana que hoxe pode verse como unha variante ‘antropolóxica' pero que influíu de maneira decisiva no paso do XIX para o XX.

Ela, a cultura nacional de Galicia, pola súa mesma existencia tamén é garante dos dereitos individuais, incluída a pluralidade lingüística no seu seo. Por referir dous exemplos, teño para min que cómpre diferenciar os períodos nos que aínda non se tiñan desenvolvido condicións -nin no pensamento nin na política- para a institucionalización da nación. É dicir, non ten o mesmo significado que a Pardo Bazán non utilice o galego de que Torrente, por razóns ideolóxicas, deixe de o utilizar. E viríanos ben reactualizar o debate con autores en presente para vermos o sentido do nacionalismo que precede a nación e mesmo como variante analítica.

Cómpre, xa que logo, arredar a pertenza de matriz republicana convencional (ben por nacenza nun territorio, ben por xinea); a decisión individual de pasar a formar parte dun país (sen ir máis lonxe, e se penso en colegas do mundo da Comunicación, Martín Barbero fíxose colombiano e Chanan, por exemplo, deixou de ser israelí); os procesos abertos coas migracións, etc., etc. dunha sociedade que se recoñece como tal a traveso dunha cultura común, unha cultura na que acordou determinadas regras (valores de referencia, aproveitamento de recursos, articulación do hábitat), canda un espazo de comunicación cara a dentro e cara a fóra, no que lle deu corpo a unha lingua de seu que a identifica e da cultura nesa mesma lingua como gran mediación.

Así, desta maneira, a partir da posibilidade de políticas públicas e de que toda política ten por tras un cadro institucional e nacional (con ou sen estado) determinado, ábrese un espazo de relación cos outros espazos (por exemplo o atlántico, o lusófono, o iberoamericano) dende dominantes que poden pasar polo mercado, polo modo de inserírmonos na mundialización, ou polo intercambio e a participación en universos creativos de esgos tan diversos coma o do cinema, a arte contemporánea, os blogues, ou a música folk.

Arquiveira-bibliotecaria


Novas da Academia

Subscríbete

Cursos de Verán


Toda a información
nesta páxina

Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego

Descargar

Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega

Consultar

Hemeroteca Virtual Galicia nas páxinas dos seus xornais.

IR

Cuberta do Boletín 376

Boletín da Real Academia Galega
nº 376

Descargar

Cadernos de Lingua
nº 35

Descargar