A obra de Quintanilla que escandalizou os puritanos

Xaime Quintanilla formou parte das Irmandades da Fala desde o momento da constitución, en 1916, cando se uniu á agrupación de Compostela, onde estudaba Medicina, e tras establecerse en Ferrol xogou un papel importante para que se fundase nesa cidade unha irmandade local. Alí foi tamén un dos nomes que converteron o grupo ferrolán nunha referencia para o novo teatro galego. Donosiña, estreada en 1921 no Teatro Jofre, é boa mostra deses novos aires que lle imprimiron á dramaturxia. A Academia conserva o manuscrito da obra, que comparte en versión dixital na sección As Irmandades da Fala nos Fondos da Academia.

Fragmento do manuscrito: parte do segundo acto de Donosiña


As Irmandades da Fala procuraron a renovación do teatro e sacar proveito del como ferramenta sociolingüística. Deixaron así atrás os ambientes rurais das obras costumistas rexionalistas, tratando de espallar a idea, a través de novos escenarios, tramas e personaxes, de que o galego era unha lingua válida para calquera contexto, incluídos os das clases sociais media e alta.

Con este propósito, en 1919 crearon o Conservatorio Nacional de Arte Galega, cuxa primeira obra foi A man de santiña, de Ramón Cabanillas, estreada o 22 de abril de 1919 no Pavillón Lino da Coruña. Pouco despois anunciábase que empezarían os ensaios de Donosiña, de Xaime Quintanilla, pero o Conservatorio nunca estreou a obra, que xiraba arredor dun caso de adulterio e o matrimonio de conveniencia. O tema, ou sobre todo o xeito de abordalo, puido ser unha das causas de desavinzas no seo das Irmandades da Fala. A polémica rematou coa disolución do Conservatorio Nacional de Arte Galego e o propio autor subiuse ao escenario para representar Donosiña, estreada o 7 de abril de 1920 no Teatro Jofre de Ferrol. Malia a boa acollida do público, a crítica na prensa da época deu tamén conta do rexeitamento que provocou no sector máis reaccionario da sociedade ferrolá, que a cualificou de inmoral.

Quizais por todo isto Donosiña non chegou a publicarse no seu momento. A primeira edición, a cargo da investigadora da Universidade da Coruña Laura Tato, saíu á luz en 1997 na Biblioteca Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor. A profesora é tamén a responsable da edición do volume O teatro nas Irmandades da Fala publicado en 2016 pola Real Academia Galega, que inclúe, entre outras, esta obra. A escolma forma parte da serie de antoloxías da RAG promovida co gallo do centenario das Irmandades.

O manuscrito de Donosiña consérvase no Arquivo da Real Academia Galega desde 2010, cando chegou á rúa Tabernas grazas a unha doazón do escritor Xosé Carballude.


Tapa do caderno no que Xaime Quintanilla escribiu a obra de teatro
Dicionario
Axenda de actos Ver todos
Mércores 20 de decembro de 2017 / 19:30 h
Acto literario e musical co gallo do 110 aniversario da estrea do Himno

Novas da Academia

Subscríbete

Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego

Descargar

Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega

Consultar

Hemeroteca Virtual Galicia nas páxinas dos seus xornais.

IR

Cuberta do Boletín 376

Boletín da Real Academia Galega
nº 376

Descargar

Cadernos de Lingua
nº 35

Descargar